مسئله پیدایش زمین اهمیت زیادی دارد. بدون داشتن تصور درستی درباره پیدایش زمین نمی‌توان ساختمان درونی كنونی زمین و رویدادهایی را كه در اعماق آن رخ می‌دهد، درك كرد. در اعصار باستان تصورات مربوطه به پیدایش زمین و سایر سیارات منظومه خورشیدی دارای جنبه مذهبی بود. از جمله در عصر یونان قدیم هومر (Homere) زمین را به صورت قرص فرض می‌كرد. كه اطراف آن را دریایی بزرگ احاطه كرده است و یونان را مركز آن می‌دانست و چنین بیان می‌داشت كه این قرص روی ستون‌های محكمی كه بر دوش رب‌النوع اطلس استوار است. شرقی‌ها از جمله معتقدین دین برهما تصور می‌كردند كه ستونهای مزبور بر روی چهار فیل عظیم‌الجثه قرار گرفته است...

دراین‌جا نظریات مختلف پیدایش زمین را به دو دسته كلی 1- نظریه‌های تصادفی یا دوتایی 2- نظریه‌های تكاملی یا انفرادی تقسیم می‌كنیم.
1- نظریات تصادفی :

در این دسته نظریات تصور می‌‌شود كه زمین و سیارات در نتیجه تأثیر متقابل خورشید و یك جرم سماوی دیگر تشكیل شده‌اند و بدین جهت آنها را نظریه‌های دوتایی نیز می‌‌خوانند. در اینجا فقط از نظر سابقه تاریخی و به اختصار به آنها اشاره می‌كنیم.
1-1 نظریه بوفون :

در سال 1745 بوفون فرانسوی نظر داد كه تشكیل زمین و سیارات ممكن است نتیجه جدا شدن قطعاتی از خورشید در اثر برخورد با یك ستاره دنباله‌دار باشد. با شناخت امروزی از ستاره‌های دنباله‌دار این نظریه را مردود می‌دانند. ولی در آن زمان كلیسا بوفون را متهم به انكار اسطوره كتاب مقدس درباره آفرینش كرد. و او بناچار از نظریات خویش چشم پوشید.
این دو دانشمند آمریكایی در فاصله 1901 تا 1905 نظریه‌ای را عرضه كردند كه براساس این

2-1 : نظریات چمبرلین و مولتن

نظریه در اثر عبور ستاره‌ای از نزدیك خورشید، در اثر نیروی جاذبه زایده‌ای از خورشید به سمت ستاره خارج شده و دمای زیاد گازهای تحت فشار آن سبب ایجاد انفجارات متعدد شده و قسمت‌های سنگین‌تر این قطعات جدا شده هسته اولیه سیارات را تشكیل داده است.
3-1 : نظریه جفریز- جنیز:

این نظریه در سال‌های 1918 و1919 عنوان شد. در این نظریه فرض می‌شود، كه خورشید در زمان تشكیل سیارات حجم خیلی زیادتری داشته و عبور ستاره دیگری از نزدیك آن سبب شده است كه توده باریك و درازی از خورشید جدا شود. این توده به علت ناپایداری به قطعاتی تقسیم شده است به هنگام نزدیك‌ شدن این توده‌ هابه خورشید در اثر نیروی جاذبه خورشید قسمت‌هایی از بعضی سیارات جدا شده و اقمار آنها را تشكیل داده است.
4-1 : نظریه راسل:

راسل منجم امریكایی در سال 1935 پیشنهاد كرد كه ممكن است خورشید در بدو امر یك ستاره دوتایی و ستاره دومی به مراتب از خورشید كوچكتر بوده است و در اثر برخورد بین این ستاره كوچك و ستاره اصلی سیارات منظومه شمسی بوجود آمده‌اند.
2- نظریات تكاملی:

s این نظریه‌ها تشكیل سیارات را براساس تكامل تدریجی آنها بیان می‌كند كه در زیر آنها را به ترتیب قدمت بررسی می‌كنیم.
1-2 : نظریه كانت:

براساس این نظریه كه در سال 1755 بیان شد. خورشید امروزی در مركز توده‌ایی از گاز و ذرات جامد ریز، موسوم به نبولا (Nebula ) قرار داشته و نبولا در اثر نیروی جاذبه حول خورشید درگردش بوده است بعداً در اثر سردشدن در این توده اولیه، مراكز مختلفی بوجود آمده، كه دور هریك از این مراكز، قسمتی از نبولای اصلی به گردش درآمده و سیار ات و اقمار آنها را تشكیل داده است.
2-2 : نظریه لاپلاس:

در سال 1769، لاپلاس كتابی بنام شرح سیستم جهان منتشر كرد كه نظریاتی راجع به منشأ سیارات بیان شده است.
برطبق نظریه لاپلاس، سیاره‌ها از یك ماده رقیق كه اطراف خورشید اولیه، را فراگرفته و ابعاد آن از حدود ابعاد منظومه فعلی بیشتر بوده است، بوجود آمده‌اند بتدریج ماده رقیق یاد شده خنك و متراكم شده و در اثر تراكم سرعت گردش آن زیاد شده است و پس از مدتی نیروی گریز از مركز كه به قسمت‌های بیرونی توده اثر می‌كرده، از نیروی جاذبه خورشید بیشتر شده و در نتیجه كمربندهایی نظیر آنچه كه امروز به دور زحل دیده می‌شود بوجود آمده، و بعدها در این كمربندها شكاف‌هایی بوجود آمده، و بتدریج سیارات بوجود آمده‌اند.

3-2 : نظریه لی‌گونده (Ligonde ) :

در اواخر قرن نوزدهم، لی‌گونده فرضیه شهابی تشكیل منظومه شمسی را بیان كرد. وی معتقد بود تراكم ماده معلول دو علت است یكی برخوردهای غیرالاستیك ذرات و دیگری وجود نیروی چسبندگی بین آنها، و نتیجه گرفت كه در اثر وجود این دو نیرو، ماده در یك قرص دوار متراكم شده و بعدها سیارات از آن بوجود آمده‌اند.

4-2 : نظریه كویپر:
در سال 1949 كویپر تحقیق درباره منشأ منظومه شمس را آغاز كرد. وی معتقد شد كه سیارات در اثر یك رشد دائمی و به هم پیوستن قطعات كوچك بوجود نیامده‌اند بلكه در اول به صورت جرم سیاره بزرگتر از اندازه فعلی تشكیل شده و با از دست دادن مقداری ماده به صورت سیارات كنونی درآمد.
كویپر پیدایش جرم بزرگ اولیه را در نتیجه بروز آشفتگی در ماده ابری اولیه می‌داند وی معتقد بود كه ماده اولیه ابری شكل و خورشید در یك زمان بوجود آمده‌اند و خورشید خود نیز محصول تراكم ماده ابری شكل است كه سیارات اولیه از آن تشكیل شده‌اند. او معتقد بود كه سیاره‌های اولیه موقعی تشكیل شده‌اند كه خورشید هنوز شروع به تشعشع نكرده بود.
5-2 : نظریه یوری:

در سال 1951 یوری دانشمند آمریكایی نظریه‌ایی را عنوان كرد كه تا حدودی با سایر نظریات متفاوت، و بر اطلاعات ناشی از نجوم متكی بود وی تشكیل زمین را نتیجه انباشتگی و تراكم ذرات جامد دانست او عقیده داشت كه سطح اجرام (سیاره سان) كه زمین و سیارات از اجتماع آنها بوجود آمده در ابتدا گرم بوده است.

6-2 : نظریه آلفون

آلفون فیزیكدان سوئدی نیز نظریه خویش را بین سالهای 1942 تا 1954 عرضه و تكمیل كرد وی معتقد بود كه در موقع تشكیل سیارات، خورشید در میان یك توده داغ و یونیزه واقع، و میدان مغناطیسی قوی داشته و گازهای موجود در اطراف آن، هادی الكتریسیته بوده است. آلفون توضیح می‌دهد چهار توده گازی بوجود آمده، كه اولی از هلیوم، دومی از هیدروژن- سومی از كربن و چهارمی از آهن و سیلسیم تشكیل شده است البته در هر یك از این توده‌ها، ناخالصی‌هایی از توده‌های دیگر نیز وجود داشته است به نظر وی بعدها، سیارات به ترتیب از این چهار توده بوجود آمده‌اند.
7-2 : نظریه هویل (Hoyle )

این نظریه در سال 1955 به وسیله هویل دانشمند انگلیسی عنوان شده است هویل تشكیل سیارات را به تشكیل خود خورشید مربوط می‌كند وی معتقد است كه همه آنها از ابری گازی شكل كه دارای میدان مغناطیسی و در حال چرخش بوده، بوجود آمده‌اند. این ابر تحت تأثیر جاذبه موجود بین ذرات تشكیل دهنده خود متراكم شده و در حالیكه بتدریج سرعت چرخش آن افزایش می‌یافته، كم‌كم به صورت یك بیضوی مسطح درآمده است. او با محاسبه نشان می‌دهد كه در لحظه‌ایی كه قطر استوایی توده به حد مدار فعلی عطارد می‌رسد د قسمت مركزی توده تدریجاً منقبض می‌شود و بالاخره خورشید را تشكیل می‌دهد.
مطابق این نظریه، تركیب قرص گازی با تركیب خورشید فعلی و ستارگان و مواد موجود بین ستارگان تفاوت كمی دارد. یعنی اساساً شامل هیدروژن- هلیوم ومقدار ناچیزی از عناصر سنگینی است در ابتدا به علت گرمای خورشید، تنها عناصر سنگین می‌توانند به صورت ذرات ریز كه در عقب گاز قرص قرار می‌گیرند به گسترش و انباشتگی خود ادامه دهند.
سیارات خاكی كه به طور عمده از آهناكی- سیلیسیم و منیزیم تشكیل شده‌اند به این ترتیب به وجود آمده‌اند.
8-2 : نظریه اشمیت: نظریات اشمیت اولین بار در سال 1943 انتشار یافت و پس از مرگ وی در سال 1956 نظریاتش با تغییرات جزئی توسط همكارانش كوزلوسكایا حلمی لون- ولبدینسكی مجدداً عرضه شد. بنا به نظریه اشمیت، سطحی كه امروز مدار اغلب سیارات در آن واقع است استوای خورشید اولیه بود. و ماده تشكیل دهنده سیارات، كه بیش از تشكیل آنها به صورت ماده ابری شكلی در این سطح پخش بوده، به دور خورشید حركت می‌كرده است.
اشمیت تشكیل سیارات را به دو مرحله تقسیم می‌كند:
مرحله اول : تشكیل اجرام متوسط به ابعادی در حدود سیاره سان‌ها از ماده ابری شكل اولیه.
مرحله دوم: تشكیل سیارات از یكی‌شدن اجرام مرحله اول است.
اگر فرض كنیم كه توده‌های مخلوط از ذرات جامد و گاز به صورت ابر و به شكل قرص در استوای خورشید اولیه قرار داشته است در اثر انباشته‌شدن ذرات جامد در وسط قرص فاصله آنها كم و در نتیجه نیروی جاذبه میان آنها زیاد شده واین خود تراكم زیاد ماده را سبب شده است. پس از مدتی در نقاط مختلفی از قرص، اجرام جامدی از انباشتگی ذرات جامد بوجود آمده‌اند در اثر برخورد اجرام به یكدیگر و خردشدن آنها، به هر حال پس از بوجود آمدن تعداد زیادی از این اجرام، مرحله دوم یعنی مرحله تشكیل سیارات از اجرام سیاره‌سان شروع شده است بعضی از اجرام سیاره‌ سان با جرم بیشتر و خردشدگی كمتر، در حقیقت جنین سیاره‌های امروز بوده‌اند.

::...M.O.D...::